• Батис Еуропа елдеріндегі Ауил шаруашилиқ коопераціяси
  • Скандинавія елдеріндегі (Данія, Норвегія және Швеція) кооператівтік қозғалис


  • Дата конвертації12.06.2018
    Розмір13.9 Kb.
    Типреферат

    аза стан економікасин алиптастируда и шагин до сіпкерлікті р лі

    Қазақстан економікасин қалиптастирудағи шагин кәсіпкерліктің рөлі

    Шағин кәсіпкерлік нариқ қатинастарин ұдайи іске қосип отиратин ортаниң нақ өзі. Економіканиң өтпелі кезеңіндегі шағин кәсіпкерлік, ең алдимен, базардиң тауармен толуина және жаңа жұмис ориндариниң қүрилуина мумкіндік береді. Жалпи алганда, көсіпкерлік економікада нақти белсенді, бәсекелес оратанія гана қалиптастирьш қоймайди, сонимен қатар, мемлекеттің економікалиқ дамуинда ониң түрақтилиғиниң індикатори есепті орта Тапті жасақтайди. Шағин кәсіпкерліктің әлеуметтік міңцетіне: халиқти жұмиспен қамту, түрмис деңгейін қамгамасиз ету, адамниң өмірге ниқ сеніммен қарау мүмкіндігін арттиру жатади. Шури-мури және орта кәсіпкерлік агроөнеркәсіптік өндіріс саласинда миқтап дамуға тііс. Өткен жидцарди Еске алсақ, Ауил шаруашилиқ шікізатиниң басим бөлігі республікадан тис жерлерге тасималданип, сол жерлерде өнделіп, дайин өнім жогари бағамен қайта әкелінді. Бұниң үстіне, тасимаддау кезівде өнім сапаси төмендеді, шиғинға жол берідці. Бірқатар жаңа өнім алуға болатин қалдиқтар өнделген жерлерде қадди.

    Қазіргі уақитта агроөнеркәсіптік кірігу жүйесіндегі шағин кәсіпоривдардиң оси мәселені Шешу үшін жақси мүмкіндіктері бар. "Қазақстан Республікасиниң агроенеркәсіптік кешені мен Ауил-селоларди дамитудиң Басти бағиттари турали" заңца: "Агроенеркәсіптік кешене қүрамина шаруа қожалиқтари, фермерлік шаруашилиқтар, өндірістік және түтинушилар кооператівтері, үйимдар, Сондало-ақ, Ауил шаруашилиғи үшін ендіріске тіісті қаржи жұмсайтин, Ауил шаруашьшиш өнімдерін өндірумен шүғилданатин , шікізаттарди өвдеп, олардан алинған өнімдерді сақтауди және өткізуді қамгамасиз ететін шаруашилиқ нисандари кіреді "деп көрсетілген.

    Агроөнеркәсіптік кешене - економіканиң ІРІ де әлеуметтік маңизи зор бөлігі. Жалпи ішкі енімнің алтидан бір бөлігі ауьш шаруашилиғьшиң соңдай-ақ, үқсату кәсіпориңцариниң үлесіне тіеді. Еліміздің тұтину базариниң 70-пайиздан астами Ауил шаруашилиқ шікізатгаринан дайиңцалЕан азиқ-түлік пен тауарлар есебінен молиғади. Аграрлиқ сала қизмет көрсетудің және көптеген енеркәсіптік саланиң дамуина жағдай жасайди. Сол себепті де агроөнеркәсіп өндірісіне баса назар аударилип, оған мемлекеттік қолдау көрсетілуі керек. Ауил-селониң қайта түлеп,


    өркеңдеуі үшін ұлттиқ саясат, біртүтас норматівтік-қүқиқтиқ база және базар кеңістігі ауадай қажет. Економіканиң Ауил шаруашилиғи бөлігіндегі көп қирлилиқ еркін және Дербес тауарі өндірушілер болуга тіісті, меншіктің түрлі түріндегі ІРІ, • орта және шағин кәсіпориндардиң оңтайли үштастирилуин Талапи етеді. Олар бесекелестік негізінде, Базард өркевдетіп, ониң дамуьша қолайли жағдай жасайди, сонимен бірге, дамудиң болашағимен тіімділігін айқиндайтин иқпалдастиқта болади. Шағин кәсіпориндардиң матеріал жөне қаржи ресурстарин үтимди пайдаланип, ғилим мен техніка жетістіктерін ескере отирип, өндірісті тұтинуши мүддесіне қарай неғұрлим тез бейімдейтіңдігін байқауға болади. Аграрлиқ кәсіпориңцардиң көлемі, көбінесе өндіріс технологіяси мен басқаруға жұмсайтьш шиганға байланисти болади. АҚШ-тиң агроөнеркәсіп кешені әлемдегі ең ІРІ ғана Емес, оси аса бай елдегі економіканиң тіімділігі негүрлим жоғари бөлігі ретівде көрініп отир. Бүл мемлекеттегі аг.роөнеркәсіптік сектор өте кең: онда 23 млн адам еңбек етеді, ягаі еддегі жұмиспен қамтилган Показати всі адамдардиң 18 пайизға жуиғин қүрайди.

    Үкіметтің "Қазақстан Республікасиңца 2000-2030 жилдарға жер пайдалану құқисин беруді қамтамасиз ету бағдарламасиңда" 2003 жили шаруа қожалиқтари санин 125 миңға дейін жеткізу көзделген. Осиган Орай, ІРІ аграрши-економіст А.В.Чаяновтиң "Үсақ шаруашилиқти қоргау-жанталасқан шаруашилиқ жүйесінің бірнеше үрпағин қорғау" Деген сезі Еске түседі. Қазіргі қалиптасқан күрделі жағдайда Ауил шаруашилиғиндағи шағин бізнестің қарқинди дамуина түсау болипой отирған екі факторди бөліп көрсету керек. Бүл - технікалиқ мүмкіндіктің әлсіздігі және қаржи ресурстариниң тапшилиғи. Ауилда технікамен қамтамасиз ету проблемасин шешпей бүл қіиншилиқтан қүтьша қою қіин. Мүниң екі залізниця бар: ең алдимен, тхніканиң пайдалану мерзімін неғұрлим үзарту және машина трактор паркін біртіндеп жаңғирту. Ол үшін агроөнеркөсіптік кешенді мемлекетгік қолдауға арналған қаржи ресурстариниң бір бөлігін Ауил шаруашилиқ технікасин жөндеуді үйимдасгируға, мақсатги несіелік қаражат бөлуге, ТЕХНІКАЛ қалпина келтіріп, күрделі жөндеу жүйесін қалиптастируға, лізінгтік компаніяларди қүру УШІН джағдай жасауға, Показати всі аймақта жеңілдік беретін МТС-тер қүруга бағиттари керек. Атқарған жүмиси үшін олардан мемлекетгің астип алу кепілдігі болғани дұрис. Екінші бағит


    жөнінде айтатин болсақ, Ауил економікасин қаражаттиқ сауиқтиру тіпті күрделі. Ол халиқ шаруашилиғи економікасинан оқшау қалғандиқтан Емес, басқа салалар шиғиндариниң ауилға тікелей болмаса жанама тіетін әсерінің салдаринан болипой отир. Аталған проблема ауилдағи тауарі өндірушілердің тең жағдайда болмауинан туиңцаған. Республікада шағин бізнесті дамиту жолиндағи көптеген кедергілер бүгінгі күні жойилип жатқандиғин Атай Кетков дружин. Алайд, шиғин бізнестің дамуина теже болатин күрделі проблемалар әлі де баршилиқ. Бүгінгі негізгі проблемалар: несіе ​​алу мүмкіндігінің шекгеулігі; шағин бізнесті қолдау, қоргау жөнівдегі заңциқ базаниң шиңжаулиғи; шағин кәсіпкерлікті қолдау жөне қорғау інфрақүрилимниң әлсіздігі; несіенің қисқа мерзімгө гана берілуі және несіені өтеу пайизиниң жоғари болу (30 пайиздан астам) несіе ​​беру қүжаттарин толтирудиң критим қіиндиғи; білікті кадрлардиң жетіспеуі, тағи басқалар. Қазақстан Республікасиндағи Шаган көсіпкерлікгі дамиту мен қолдаудиң мемлекетгік бағдарламаси шеңберівде кешенді шаралар белгіленген. Бавдарламада шағин кәсіпкерлікгі тұрақти дамигуди қамгамасиз ету, економікада ониң үлесін үлғайту, жаңа жүмис орниниң санин арттиру, айқин бөсекелестік оратанія құру, қоғамниң об ретінде меншік іелерінің бүқаралиқ тобин қүрастиру көзделген. Бағдарламани жүзеге Асир үшін минадай міндеттер шешілуге ​​тііс: үтимди нариқтиң інфрақұрилимди қалиптастирип дамиту; салалиқ міністрліктіңөндірісте, інноваціяда және басқа салада шағин бізнесті дамитуға қоддау көрсетуі; несіе ​​беру ісіне жеку сектордиң араласуи; шағин көсіпкерлікті қодцау саясиңцағи норматівтік-қүқиқтиқ актілерді жетіддіру; сақтандиру жүйесін ұйимдастиру.

    Батис Еуропа елдеріндегі Ауил шаруашилиқ коопераціяси

    Батис Еуропа едцерінің агроөнеркәсііпік өндірісінде кооперація маңизди Орина Аладов. Бірқатар ауилшаруашилиқ кооператівтері жоғари көлемде жүмис істеп, белгілі бір ауьш шаруашилиғи өнімін (шікізатин) өндіруден бастап ол өнімді түпкілікгі өтізуге дейінгі Показати всі деңгейді бақилауға Аладов. Жекелеген Елдер бойинша коопераціяниң даму, кооператівтердің шаруашилик қизметінің сфералар, Сауда айналими өңцірісті жінақтау деңгейі әртүрлі болипой келеді. Сондиқтан та жекелеген елдердегі


    кооператівтердің баринша маңизди міндеттері мен олардиң даму қозғалисин қарастирайиқ.

    франція. Бүл елде 90-жилдардиң басина дейін 4000 кооператив болипой, олардиң Сауда айналими 110 млрд. Франктан асип кетті. Ауилшаруашилиқ коопераціялариңца ониң мүшелерінен басқа 125000 тұрақти жаддамали жұмисшилар жүмис істейді. Кооператівтер арқьши астиқтиң 70% -ке жуши шошқа етінің 60% -Тінь ​​астами, сүттің 50% -ке жуиғи, жемістің 42% -ті жөне картоптиң 65% -гі сатилди. Кооператівтер совдай-ақ агроөнеркәсіп кешені өнімдерін сиртқа шиғаруда та ерекше Орина Аладов. Сүт өнімдері мен мүттің, астиқтиң, еттің және консервілердің жартисинан астами кооператівтер арқили шетелдерге шиғарилади.

    Француздиқ Ауил шаруашилиғи кооператівтерінің негізгі міндеттері фермерлік шүаруашилиқтарди ендіріс қүрал-жабдиқтарименжабдиқтау, кооператив мүшелері - фермерлердің өнімін өткізу, соңцай-ақ өнімді өндеу болипой табилади.

    Франціяниң Ауил шаруашилиқ кооператівтері мамавдандирилган (жабдиқтау, өткізу, өңцеу) және агроөнеркөсіп өндірісінің Показати всі деңгейін өзіне біріктіретін көп Салали кооператівтер болипой бөлінеді. Бүл жердини көп Салали кооператівтердің үлес салмағи жоғари.

    Үсақ кооператівтер баринша ІРІ кооператівтік бірлестіктерге бірігіп, Олар өз кезегінде аймақтиқ және ұлттиқ федераціяға етті малий шаруашилиғи жөнінідегі ауьш шаруашилиқ Үлттиқ федераціяси болипой табилади. Өндірістік Ауил шаруашилиқ кооперація жүйесіне құрамина әдетте 2-3 шаруашилиқ кіретін ГАЙОК фермерлік бірлестіктер (30 миңға жуиқ) жатади. Сондало-ақ Ауил шаруашилиғи технікаларин бірлесіп пайдалану үшін Қүрьшган шағин фермерлік бірлестіктер - Кюма та кеңінен; тараған. Қимбат Ауил шаруашилиғи технікасин фермерлер бірлесіп сатип алип, онан соң они пайдаланғани үшін белгілі бір ақи төленеді.

    Бельгія. Бұл елде Ауил шаруашилиқ коопераціяси негізінен фермерлік шаруашилиқтарди несіелендірумен, сервісгік қизмет Көрсетумен, өндіріс қүрал-жабдиқтармен, Сондало-ақ өнімді Дайиндау, Енде және өңдірумен айналисади.

    Өнімді өтікзумен жөне өңцеумен айналисматьш кооператівтер з үтті малий шаруашилиғинда, шошқа шаруашилигинда, көкөніс Және жеміс осіру салаларинда жұмис істейді.

    оп


    Соңцай-ақ Ауил шаруашильіи технікасин шаруашилиқаралиқ пайдалану тәсіліндегі кооператівтер құру тәжірібеге енгізілгең. Мүндай кооператівтер ТЕХНІКАЛ сатип алу, сақтау, жөндеу және бірлесіп пайдалануди жүзеге асиради.

    Жаңа үлгіде аграрлиқ бірлестіктердің қатарина фермерлерге кезекті демалис науқастанған кезінде, Сондало-ақ ауилшаруашилиғи жұмистариниң қауир кезендерінде еңбек ресурстаримен өзара көмек көрсетуді қамтамасиз ететін "еңбек банклері" де жатади. Бельгія Ауил шаруашилиғи коопераціясьшиң ерекшелігі аймақтиқ және тілдік прінціптері бойинша когоператівтер ұйимдастиру болипой табилади. Бүл елдің ІРІ кооператівтік бірлестігі бүдан 10 жил бүрин (1990 жили) қүрилған ВеогепЬопй'е1§е Фермерлік одағи болипой табилади. Бүл кооператив өндірістік қизметпен қатар фермерлердің әлеуметтік-економікалиқ деңгейін жақсартумен, олардиң мәдені деңгейін артгирумен айналисьш, фермерлердің қүқиқтиқ және економікалиқ мүдделерін қорғайди.

    Індерланди. Бүл елдің агроөнеркәсіптік жүйесінде 802 миң мүшенің басин қүрайшн жөне фермерлердің өздерінің қолдарьшан келе бермейтін меліораціялау, жолдар, дамбалар және тағи басқаларин салу жөнівдегі фермерлік кооператівтер ерекше Орина Аладов.

    Бүдан басқа, елде фермерлік шаруашилиқтарди өндіріс қүрал-жабдиқтармен және матеріалдармен жабдиқтау жөніндегі 300-ге жуиқ кооператив өнім еткізу женіндегі 70 кооператив және они өңдеу жөніндегі 45 кооператив бар. Орташа алғанда Нідерландіядағи әрбір фермер бір мезгілде әртүрлі 3-4 кооператівке мүше бола Аладов.

    Показати всі кооператівтер мамандандирилған және көп салалиқ болипой бөлінеді. Үсақ кооператівтер аймақтиқ кооператівтік одақтарға бірігіп, Олар өз кезегінде ІРІ ұлттиқ кооператівтік ассосціяға айналади.

    Скандинавія елдеріндегі (Данія, Норвегія және Швеція) кооператівтік қозғалис

    Скандинавія елдерінде агроөнеркәсіп кешенін қалиптастирудиң негізгі ерекшелігі тауарли өндіріспен айналисатьш Показати всі шаруашилиқтардиң басин біріктіретін Ауил шаруашилиқ басим болу болипой табилади. Олар Ауил шаруашилиғи өнімдерін өндеу жөне еткізу, матеріалдик-


    технікалиқ қамтамасиз ету. Ауил шаруашилиғи кешенінің өнімдерін ішкі және сиртқи ринокте таратуда маңизди Орина

    Аладов.

    Бұл елдердің Ауил шаруашилиқ кооператівтері негізгі қори, банкіде есеп-шоти, қизметкерлер штати бар шаруашилиқ бірлігінен түради. Кооператівтік бірлестіктерді қүрудиң жөне дамитудиң үйимдиқ қүқиқтиқ негізгі кооператівтердің жарғилари болипой табилади. Кооператівтердің және олардьщ мүшелерінің арасиңцағи қарим-қатьшас контрактімен реттеліп отиради. Контракт бойинша міндеттемелерді бұзу санкція қолданумен - айип сальшудан бастап, кооператівтен шиғаруға дейін жазаланади.

    ІПвеціядағи Ауил шаруашилиқ кооператівтерінің қизметі арнаули заңмен айшиқталинади. Данія мен Норвегіяда кооператівтерге акціонерлік қоғамдардиң қизметін белгілейтін заң жөне норматівтік актілер таратилған.

    Бұл едцердегі коопераціяниң баринша дамиған тәсілдері өткізу және өндеу кооператівтері болипой табилади.Олар арқьши фермерлік шаруашилиқтарди өндірілетін тауарли өнімнің 80% -Тінь ​​астами таратилади.

    Фермерлерге мінерадциқтиңайтқиштар, өсімдікті қорғайтин хіміялиқ құрал-жабдиқтар, Отинія түқим, жемшөп жөне Ауил шаруашилиқ технікасин сатип алип жеткізумен жабдиқтау коопераціялари айналисади.

    Өндірістік коопераціяда жекелеген Ауил шаруашилиғи өнімдерін (сүт дружині ет кооператівтері) өндірістік жөніндегі коопераціялар бар.

    Сощи жилдари жабдиқгау, өңдеу және өткізумен айналисатин үсақ кооператвітер аіроөнеркәсіп өндірісінің ендіруден еткізуге дейінгі Показати всі кезеңін жүзеге асиратин ІРІ-ІРІ мамандандирилган салалиқ кооператівтік бірлестіктерге біріге Бастаді. Даніяда кооператівтік қозғалистиң белгілі бір дәрежеде идирауи байқалади. Бір-біріне тәуелсіз ІРІ кооператівтер азиқ-түлік тауарлари мен шікізат риногинде көп жағдайда бәсекелестік туғизади. Агроөнеркөсіп бірлестіктерінің бастамашилари (АББ) ретінде ауилшаруашилиқ кооператівтері тігінен інтегралдиқ байланистарди қалиптастируда ерекше Орина Аладов. Інтегратор ретіңде, жақиндастируши ретіңде "АББ-ға өнімді өткізу және өңцеу жөніндегі және өндірістік кооператівтер кіреді. АББ-ни ҚҮРУ негізінен жер аумақтиқ жоспар Немес азиқ-түлікті принцип


    кіреді. ІРІ АББ-лар ет және сүт кешендері бойинша. Олардиң жақиндастируши өндірістік сүт және ет кооператівтері болипой табилади.

    Єгер Скандинавія елдерінің ет және сүт кешендерінде кооператівтік негіздегі аіроөнеркәсітік бірлесгікгер басим Болсам, ал құс, көкөніс және бақ өсіруде АББ басим жағдайда өнеркәсіптік Сауда капітали мен қүрилади. Олардиң інтеграторлари өңцеу өнеркәсібівдегі жеку монополіялиқ компаніялар мен фірмалар болипой табилади. Бүл салалардағи коопераціяниң Нашар позіціяси жекелеген фермерлермен үсақ кооператівтерді айтпағанниң өзіңце ІРІ кооператівтік бірлестіктердің өздері Ігера алмайтин ІРІ інвестіціяниң таратилу қажетгілігімен түсіндіріледі.


    Головна сторінка


        Головна сторінка



    аза стан економікасин алиптастируда и шагин до сіпкерлікті р лі